
جعبه جادویی که پس از جنگ جهانی دوم رونق خاصی گرفت، امروزه یکی از مهمترین ابزارآلات زندگی مدرن است و برای خیلیها زندگی بدون داشتن تلویزیون بیمفهوم و غیرقابل درک است.
پیش از ورود
تلویزیون در دهه 30 خورشیدی به ایران آمد؛ جعبه جادویی سیاه و سفیدی که هر خانوادهای آن را نداشت. پیش از آنکه تلویزیون در خانوادههای ایرانی رخنه کند، زندگی ایرانیها رنگ و بوی خاص خود را داشت.
روزهای بلند تابستان و شبهای دراز زمستان ایرانیها بدون حضور تلویزیون به خوبی و خوشی میگذشت، بدون آنکه کسی دلش بگیرد، حوصلهاش سر رود یا حتی برای عوض کردن کانالها با بقیه اعضای خانواده کلنجار برود.
مردم برای پرکردن اوقات فراغتشان کارهای زیادی میکردند. قهوهخانهنشینی مانند کافهنشینی امروز یکی از تفریحها بود.
با این تفاوت که خوراکیها اسمهای عجیب و غریب و آشنا نداشت و اغلب دمکردههای گیاهی، فالوده، بستنی، چای و قلیان بود.
قهوهخانهنشینی بخش اعظمی از وقت مردها را پر میکرد، بوی ژه آنکه نقالی و پردهخوانی نیز جزو جدانشدنی قهوهخانهها به شمار میرفت و خیلیها به عشق نقالی و پردهخوانی و همین طور طرنابازی که امروزه هیچ جوانی آن را بلد نیست و حتی اسمش هم به گوش کسی نرسیده، مشتری پروپا قرص قهوهخانهها میشدند.
زنان نیز کارهای مختلفی میکردند. غیر از کار برای تهیه لوازم خوراکی دستساز مثل لواشک، رب و ترشی، عصرهای طولانی تابستان دور هم جمع میشدند و تخمه هندوانههای بو داده شده را که در آبلیمو و نمک خوابانده بودند و گندم شاهدانههای خوشمزه را با میوههای تابستانی در کنار هم میگذاشتند و میزبان زنان همسایه میشدند که در حیاط خانه زیر سایه درخت جمع میشدند، گل میگفتند و گل میشنیدند.
تلویزیون که نبود، زندگی آدمها برنامه داشت. اعضای خانواده این فرصت را داشتند که شبها دور هم شام بخورند. پدر و مادر و فرزندان.
اگر حرفی و سخنی بود هنگام غذا یا پس از آن مطرح میشد. شبها زود میخوابیدند و صبحها زود از خواب بیدار میشدند.
شبهای جمعه معمولا سوروسات شبنشینیها و دورهم بودنها گرم بود. تابستانها در حیاط و پشتبام و زمستانها دور کرسی تفالی به حافظ میزدند و غزلی.
زنهای خانه فرصت بیشتری برای انجام کارهای هنری داشتند. بافتنی، قلاببافی، شمارهدوزی، گوبلن، خیاطی و عروسکبافی.
وقتی که آمد
کمکم که تلویزیون به زندگی ایرانیان راه یافت، همه چیز تغییر کرد. آن اوایل در هر محله شاید یک خانواده تلویزیون داشت.
معمولا همسایهها ریز و درشت برای تماشای تلویزیون مهمان آنها میشدند. عدهای تلویزیونهایشان را در حیاط میگذاشتند و از همسایهها برای تماشای برنامههای تلویزیون پول میگرفتند، عدهای هم همسایهها را به تخمه و میوه ای مهمان میکردند.
خیلیها نمیتوانستند باور کنند که چطور صدا از این جعبه جادویی بیرون میآید و چطور آدمها در جعبهای به این کوچکی به صورت سیاه و سفید حرکت میکنند. خیلیها آن را شیطانی میدانستند و تماشایش را از گناهان کبیره.
گوناگونی برنامههای تلویزیونی به اندازهای حق انتخاب و البته رقابت را تنگاتنگ کرده که خیلی وقتها فرصتی برای مطالعه دید و بازدید و تفریحات سالم و فعالیتهای بدنی و ورزش باقی نمیگذارد. حالا تلویزیونهای رنگی به تلهسینماهایی تبدیل شده که گاه بزرگی آنها به اندازه کل دیوار یک خانه است.
تلویزیون و زمان حال
هرچه بود تلویزیون آنقدر محبوبیت داشت که امروزه هر خانواده حداقل یک دستگاه آن را در خانهاش دارد.
تلویزیونهای ابتدایی که به صورت دکور هم از آن استفاده میکردند و اغلب به شکل کمد و حتی میز کنسول بودند با صفحه سیاه و سفید به تلویزیونهای رنگی تبدیل شدند. تلویزیونهای لمسی هم کمی بعد به بازار آمد.
همانهایی که با لمس انگشت کانالهایش را میشد عوض کرد. کمیبعد تلویزیونهای رنگی کنترلدار آمد.
حالا دیگر بچههای آخر خانواده کارشان راحت شده بود و دیگر نقش ریموت را برای عوضکردن کانال به دستور اعضای خانواده بازی نمیکردند.
اغلب خانههای امروز تلویزیونهایی با صفحه تخت یا همان LCD دارند.
روزبهروز هم که اخبار دانش و فناوری از ورود تجهیزات جدید برای رواج تلویزیونهای سهبعدی و چهاربعدی خبر میدهد. صدای چندبعدی هم که مدتهاست به بازار آمده.
غیر از تنوع تجهیزات فنی که سرعتش آنقدر زیاد است که خیلیها از آن عقب میمانند، برنامههای تلویزیونی نیز نقش خود را بخوبی بین مردم باز کرده است.
بازار برنامههای تلویزیونی از نظر مخاطب و به دنبال آن دستمزد و هزینه بهمراتب گرمتر از رادیو، یار دیرین مردم و حتی سینماست.
گوناگونی برنامههای تلویزیونی به اندازهای حق انتخاب و البته رقابت را تنگاتنگ کرده که خیلی وقتها فرصتی برای مطالعه، دید و بازدید و تفریحات سالم و فعالیتهای بدنی و ورزش باقی نمیگذارد.
دریافت مردم و باورپذیری آنها از تلویزیون بهمراتب بیشتر شده و همین امر باعث شده رخوت ایجاد شود و اطلاعات عمومی مخاطبان کاهش یابد، چرا که آنها خود را به برنامههای تلویزیونی محدود میکنند که حاضر و آماده در قالب برنامههای تلویزیونی بهشان عرضه میشود.
برنامههای تلویزیونی هم الگوسازی میکند؛ چه از نظر مد و حتی چه از نظر زبان پارسی. بسیار دیده شده که خیلی از جوانان ظاهر خود را به شکل فلان هنرپیشه نقش اول سریال پرطرفدار درمیآورند یا اینکه زندگی خود را با داستانهایی که سریال میشوند، مقایسه میکنند.
اگر کسی از فلان مجری تلویزیون خوشش آید یا اینکه از او بدش آید، میتواند در زندگی شخصیاش اثرگذار باشد.
سریالهای دنبالهدار ماه رمضان و عید بسیار باعث میشود که سنت دیرین صلهرحم فراموش شود و دید و بازدیدها به تاخیر بیفتد به خاطر آنکه اعضای خانواده میخواهند سریال مورد علاقهشان را دنبال کنند.
اما سودای دسترسی به این بازار پرمخاطب که خیلیها را مدهوش خود کرده، شبکههای ماهوارهای بسیاری نیز فعالیت خود را شروع کرده و بر اساس علایق مخاطب خاص خود برنامهسازی میکنند.
از شبکههای ویژه حیاتوحش با ماجراهای خاص خودشان گرفته تا شبکههایی که 24 ساعته فیلم سینمایی یا کارتون پخش میکنند. از شبکههای خانوادگی تا شبکههای خبری.
دیگر پخش برنامههای تلویزیونی مثل سالهای نهچندان دور محدودیت زمانی ندارد و شاید همین تنوع و نبود محدودیت زمانی است که باعث شده بسیاری از خانوادهها از صبح که از خواب بیدار میشوند، تلویزیون را روشن کنند تا شب که میخواهند به رختخواب بروند.
آنها با تلویزیون میخندند و میگریند. دستور آشپزی و پزشکی میگیرند و مشاوره روانشناسی میشوند. دیگر وقتی برای مطالعه و دیدن دوستان وجود ندارد.
این جعبه جادویی تمام زندگی مردم این دوره زمانه را قبضه کرده است. دیگر نوهها خانه مادربزرگها و پدربزرگها را روی سرشان نمیگذارند، بحث و گفت و شنودی در خانوادهها و تبادل عقیده در خانوادهها کم شده، تلویزیون هیچ فرصتی برای کسی نمیگذارد.
کارکردهای تلویزیون مثبت است. بیشتر از این که گفتیم، اما نباید اجازه دهیم جای روابط عاطفی خانوادگیمان را بگیرد. به قول معروف در تماشایش اندازه نگهداریم که اندازه نکوست.م:تبیان
وقتی برای نخستینبار جان لاجیبرد اسکاتلندی در سال 1924 اولین تلویزیون ابتدایی جهان را اختراع کرد، هیچگاه فکر نمیکرد روزگاری این فناوری آنقدر محبوب شود و آنقدر پیشرفت کند که جای همه تفریحات خانوادگی و فردی مردم را بگیرد و چنان همه را مجذوب خود کند که سالانه میلیاردها دلار بابت آن هزینه شود.
قلب قرآن را فراموش نکنیم!
عقاید سهگانه در دین ، کار قلب را انجام میدهد، آن طور که قلب در بدن عامل حیات است، عقاید ثلاثه هم در دین انسان، عامل حیات است. در تمام سورههای قرآن، به توحید و نبوّت و معاد اشاره شده است، ولی در سوره یاسین، این سه عقیده یعنی اعتقاد به توحید، نبوّت و معاد، به نحو جامع و بالغ آمده است و احتمالاً به همین علّت سورهی یاسین در قرآن مثل قلب است در بدن انسان.

(یس والقرآن الحکیم إنّک لَمِنَ المرسلین علی صراط مستقیم تنزیلَ العزیزِ الرّحیم لتُنذرَ قوماً اُنذرَ آباؤهم فَهُم غافلون)؛( سوره یس، آیات 1 تا 6)
«پس، سوگند به قرآن حکیم که به طور حتم تو از فرستادگان [خدا] هستی بر راهی مستقیم. [این قرآن] نازل شدهی از سوی خداوند عزیز رحیم است، برای این که قومی را انذار کنی که پدرانشان انذار نشده اند از این رو آنها در حال غفلتند».
فضیلت سورهی یس
کمتر سورهای در فضیلت، مانند سورهی یاسین است. در فضیلتش همین بس که گفتهاند: (اِنّ لِکلِّ شیءٍ قلباً القرآنِ سورةُ یاسین) ؛( وسائل الشّیعه، ج 1، ص 247) «هر چیزی قلبی دارد و قلب قرآن سورهی یاسین است».
احتمالاً راز آن این است که مقصود اصلی انبیاء علیهم السلام تنبّه دادن مردم به عقاید سهگانه است ؛ عقیدهی توحید ، نبوّت و معاد که امامت هم تداوم بخش نبوّت است ! این عقاید ثلاثه مربوط به قلب انسان است، «احکام» مربوط به بدن و «اعتقادات» مربوط به قلب .
همان گونه که قلب، حیات جسمانی انسان را تأمین میکند، این عقاید سهگانه هم حیات دینی انسان را تأمین میکند. اگر عقاید ثلاثه نباشد، به طور مسلّم دین انسان ، حیاتی ندارد! خود نماز و حرکت بدن به تنهایی ارزشی ندارد، امساک معده از غذا ارزشی ندارد ؛ انفاق کردن فقط بخشیدن مال و دارایی نیست. اگر تمام این اعمال از اعتقاد به خدا و اعتقاد به معاد منبعث شود، ارزش پیدا میکند!
بنابراین عقاید سهگانه در دین انسان، کار قلب را انجام میدهد، آن طور که قلب در بدن عامل حیات است، عقاید ثلاثه هم در دین انسان، عامل حیات است. در تمام سورههای قرآن، به توحید و نبوّت و معاد اشاره شده است، ولی در سوره یاسین، این سه عقیده یعنی اعتقاد به توحید، نبوّت و معاد، به نحو جامع و بالغ آمده است و احتمالاً به همین علّت سورهی یاسین در قرآن مثل قلب است در بدن انسان.
ریشه آسمانی قرآن کریم
اینجا سؤالی پیش میآید که آیا آیه اوّل سوره یاسین از حروف مقطّعه است، یعنی دو حرف از هم جداست یا یک جملهی مرکّب، شامل «یا» و «سین» است؟
این هر دو وجه، محتمل است اگر مرکّب از «یا» و «سین» هم باشد، حرف «یا»، حرف ندا خواهد بود و «سین» رمز و اشارهای به سیّد المرسلین یعنی رسول اکرم صلی الله علیه وآله وسلم است که:
(یس والقرآن الحکیم إنّک لمن المرسلین)؛
قرآن هم توصیف شده به این اوصاف است، هم حکیم است و هم تنزیل؛ یعنی ریشهی آسمانی دارد و یک کتاب آسمانی است، مولود فکر و مغز بشر نمیباشد که یک انسان آن را تألیف و تنظیم کرده باشد، حتّی شخص پیغمبر اکرم صلی الله علیه وآله وسلم نیز در آن دخیل نبوده، تنزیل است یعنی فرود آمده از عالم ربوبیّت است، هم چنان که در سورهی واقعه هم داریم:
(إنّه لَقرآنٌ کریم فی کتاب مکنون لا یمسّه إلاّ المطهّرون تنزیلٌ مِن ربِّ العالمین)؛( سوره واقعه، آیات 77 تا 80) از عالم ربوبیّت فرود آمده، کلام، کلام آسمانی است.
(تنزیلَ العزیز الرّحیم)؛ «از جانب خداوندی است که عزیز و قدرتمند و شکست ناپذیر و رحیم است».
این کتاب هم حکیم است، یعنی محتویاتش حکیمانه و منطبق بر عقل و فطرت انسان است و هم عزیز است یعنی هیچ منطقی نمیتواند منطق قرآن را بشکند و هیچ قانونی در عالم برای احیای جامعهی بشری نمیتواند قانون آن را نقض کند و در عین حال رحیم است، یعنی نسبت به پیروانش منشأ رحمت و نسبت به دشمنانش در موضع عزّت و شکست ناپذیر است.

سوگند قرآن دلالت بر قاطعیّت دارد نه حقّانیّت
در این آیات، قَسَم (سوگند) دلیل بر حقّانیّت قرآن نیست، خدا نمیخواهد با قسم خوردن حقّانیّت قرآن را اثبات کند، زیرا قسم، قطعیّت و حقّانیّت مطلبی را اثبات نمیکند، بلکه فقط قاطعیّت گوینده در گفتار را نشان میدهد. در واقع قسم، ادبی از آداب فنّ مناظره است که قاطعیّت گوینده را نشان میدهد و خود این قاطعیّت؛ طرف بحث را تحت تأثیر قرار میدهد. آنچه دلیل بر حقّانیّت قرآن است، حکیم بودن آن است و تمام محتویاتش حکمت است و حکمت هم حقایق منطبق بر واقعیتهاست. پس قرآن چون دارای حکمت است، حقّ میباشد نه چون خدا قسم خورده حقّ است. علاوه بر این، آورندهاش هم بر صراط مستقیم انسانی است:
(علی صراط مستقیم)؛ «[رفتار، افکار و گفتارش] بر صراط مستقیم است».
کسی که با رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم معاشرت میکرد، از تمام ابعاد وجودی آن حضرت، آثار حقّ را مشاهده مینمود؛ از او امانت، صداقت، عدالت، شجاعت و... میدید. آنچه از کمالاتِ انسانِ کامل است؛ در او بالعیان مشاهده مینمود. آن راه مستقیمی را که انسان کامل باید برود او میرفت و لذا خودِ این صراط مستقیم بودنش، دلیل بر حقّیّت است. حکیم بودن قرآن دلیل بر حقّیّت است. رفتار رسول هم که بر صراط مستقیم است دلیل بر حقّیّت است. خلق عظیم رسول نیز دلیل بر حقّیّت است وگرنه صرف قسم خوردن اثبات حقّیّت نمیکند.
(یس و القرآنِ الحکیم إنّک لمن المرسلین علی صراط مستقیم تنزیل العزیز الرّحیم لتنذر قوماً)؛ تو مرسل و رسول از جانب ماه هستی، این قرآن نیز نازل شده از جانب ماست، هم رسالت تو و هم نزول قرآن از جانب ماست.
عکس العمل ما در قبال هشدارهای قرآنی؟!
حال ما چقدر از انذارهای قرآن تکان میخوریم، خدا میداند. این قرآنی که میفرماید:
(لَو أنزلنا هذا القرآنَ علی جبلٍ لرَأیتَهُ خاشعاً متصدّعاً مِن خشیَةِ اللهِ...)؛( سوره ی بقره، آیهی 74)
«اگر این قرآن را بر کوه نازل میکردیم، کوه را متلاشی میکرد...».
ما نمیدانیم این دلهای ما را چه سختی و قساوتی گرفته که از صخرههای کوهستان نیز سخت شده است. گاهی دلها سنگین میشود، از کوه هم سنگین تر که هر چه آیات قرآن بر آن خوانده شود تکان نمیخورد. به خدا پناه میبریم.
پایان سخن با سخنی از معصوم علیه السلام
امام حسن عسکری علیهالسلام فرمود:
(أوصیکُم بِتقوَی اللهِ و الورعِ فِی دینِکُم)؛( کافی، جلد 2، صفحه ی 636)
«ای مردم [که شما سنگ محبّت ما را به سینه میزنید] شما را سفارش میکنم تقوا پیشه کنید و در دینتان ورع داشته باشید».
بی مبالاتی و بی بندوباری را ترک کنید و در زندگیتان خدا را هم به حساب بیاورید. توقّع این است که مردم مؤمن و مسلمان بیشتر به دین و مسائل دینی گرایش پیدا کنند، پول دوستی کمتر بشود و... ولی بالأسف که محّبّت پول در دلها بیشتر جا گرفته است و بی شکّ تا حبّ دنیا در دلها غوغا میکند آخرت فراموش شده است .م:تبیان
عطسه یک امر طبیعی است که میتواند در زمانهای مختلف و بصورتهای متفاوت رخ دهد.
در این مطلب به دلایل اینکه چرا در زمانهای عجیب عطسهمان میگیرد اشاره میکنیم.
1. عطسه کردن از اعصابتان شروع میشود. این را نیل کائو متخصص آلرژی و آسم در مرکز آسم و آلرژی گرین ویل میگوید. او اینطور توضیح میدهد که سیستم عصبی همه افراد به یک طریق یکسان سیمکشی شده است اما پیامهایی که در طول این عصبها حرکت میکنند، راههای متفاوتی برای رفتوآمد به مغز انتخاب میکنند و همین مسئله باعث میشود عادت عطسه کردن در افراد مختلف متفاوت باشد. او میگوید، "این انتقال عصبهاست که به مغزتان میگوید که چیزی در بینی شما هست که باید بیرون بیاید!"
2. عطسه کردن از بدنتان محافظت میکند. دکتر کائو میگوید، "عطسه کردن بخش مهمی از فرایند ایمنی بدن است که کمک میکند سالم بمانید. عطسه با پاک کردن بینی از باکتریها و ویروسها از بدنتان محافظت میکند. وقتی چیزی وارد بینی شما میشود یا با محرکی روبهرو میشوید که مرکز عطسه که در پایین ساقه مغز قرار گرفتهاست در مغزتان را تحریک میکند، پیامهایی سریعاً برای بستن گلو، چشمها و دهانتان فرستاده میشود. سپس، عضلات سینهتان شدیداً منقبض میشوند و بعد عضلات گلویتان به سرعت باز و آزاد میشوند. درنتیجه این، هوا ـ به همراه بزاق و ماده مخاطی ـ با شدت از دهان و بینیتان بیرون میآید. و همین میشود که عطسه میکنید.
3. عطسه سریع اتفاق میافتد. عطسهها با سرعت 100 مایل در ساعت حرکت میکنند. یک عطسه میتواند 100،000 میکروب را وارد هوا کند.
4. برداشتن ابرو ممکن است موجب عطسه شود. برداشتن ابرو روی عصبی در صورتتان که مسیر بینی را تامین میکند اثر میگذارد. و درنتیجه عطسه میکنید.
5. هیچوقت در خواب عطسه نمیکنید. وقتی میخوابید، اعصاب عطسه هم میخوابند و این یعنی وقتی خوابید معمولاً عطسه نمیکنید.
6. ورزش ممکن است عطسهتان بیندازد. دکتر کائو اعتقاد دارد که ورزش موجب عطسه کردن میشود. او میگوید، وقتی بیش از حد به جسمتان فشار میآورید، تنفستان زیاد میشود و درنتیجه، بینی و دهانتان خشک میشود. به این ترتیب، بینی شما با شروع به ترشح که موجب عطسه میشود به این مسئله واکنش میدهد.
7. طولانیترین عطسه: 978 روز که توسط دونا گرفیت از انگلستان به ثبت رسیده است.
8. نورآفتاب موجب عطسه کردن میشود. نورآفتاب باعث میشود که یکی از هر سه نفر به عطسه بیفتند. البته حساسیت به نورآفتاب مسئلهای ارثی است-این هم یک چیز دیگر که میتوانید گردن پدر و مادرتان بیندازید!
9. پرعطسهترین حیوان: ایگوانا. طبق تحقیقات ایگوانا بیشتر از سایر حیوانات عطسه میکند. عطسه کردن معمولاً برای بیرون کردن برخی نمکهای خاص که از محصولات فرعی فرایندهای گوارشی آنهاست اتفاق میافتد.
10. چطور عطسه را متوقف کنید؟ بااینکه هنوز ثابت نشده است اما نفس کشیدن از راه دهان و گرفتن بینی در آن زمان میتواند چارهساز باشد.
خرافات مربوط به عطسه
گذشته از این واقعیتهای عجیب درمورد عطسه، خرافات زیادی هم درمورد عطسه وجود دارد.
بعنوان مثال، درست نیست که وقتی عطسه میکنید قلبتان میایستد. وقتی سینهتان به خاطر عطسه منقبض میشود، جریان خونتان هم موقتاً منقبض میشود. درنتیجه، ریتم قلبتان تغییر میکند اما توقف نمیکند.
و وقتی عطسه میکنید کره چشمتان بیرون نخواهد پرید. بعضی افراد موقع عطسه کردن به طور طبیعی چشمهایشان را میبندند اما اگر بتوانند آنرا باز نگه دارند، چشمهایشان بیرون نخواهد پرید! دکتر کائو میگوید، "بااینکه فشارخون پشت چشم موقع عطسه کردن کمی بالا میرود اما آنقدر زیاد نیست که چشمهایتان را از حدقه بیرون کند."
خیلیها هم عقیده دارند وقتی عطسه میکنید باید کاری که مشغول انجام آن هستید را متوقف نموده و صبر نمایید برخی نیز اعتقاد دارند دوستی به ملاقاتتان میآید و اگر گربهتان عطسه کند باران خواهد آمد.
درمورد گفتن واژه عافیت باشید بعد از عطسه به همدیگر، دکتر وود توضیح میدهد که واژه عطسه به یونانی "pneuma" به معنای روح میباشد.
او میگوید، "دعای خیر عافیت باشید بعد از عطسه از عقاید قدیمی است. در گذشته عطسه را تجربهای نزدیک به مرگ میپنداشتند و تصور میکردند که دعای خیر روح فرد را از بیرون شدن از بدنش نجات میدهد و از وارد شدن شیطان به بدنش جلوگیری میکند".
باران در چشم به هم زدنی تبدیل به تگرگ میشود و هوا اصلا شباهتی با ساعات شروع روز ندارد؛ انگار که «بهار» به تکاپو افتاد تا کمرنگی روزهای گذشتهاش را جبران کند و کمی سخت بگیرد تا یادمان بیاید که چقدر زیرساختهای شهریمان در مواجهه با تغییرات، شکننده است!
بارش باران و تگرگز در تهران و برخی شهرستانهای دیگر به اندازهای شدید بود که بسیاری از مردم را دچار مشکل کرد و در برخی از نقاط سیلاب به راه انداخت؛ بارش بیسابقهای که نه تنها دور از انتظار مینمود بلکه به آزمونی میمانست که جا دارد بیشتر روی نتایج آن دقیق شویم.
بر پایه گزارشها، با گذشت زمانی کوتاه از شدت گرفتن باران بهاری، برخی از میدانها و خیابانهای بزرگ پایتخت دچار آبگرفتگی شدید شد و سیلابی که در سطح معابر به راه افتاد، تردد را به شدت مختل کرد و عملا همه چیز را به هم گره زد.
شدت آبگرفتگی در بعضی نقاط به اندازهای زیاد بود که به گواه تصاویر بسیاری از مردم ترجیح میدادند که به آب بزنند تا شاید زودتر به سرپناهی برسند؛ شاید به این دلیل که از افزایش آبگرفتگی نگران بودند و یا اینکه به دنبال سرپناهی امن میگشتند.
این در حالی است که به گزارش خبرگزاریها، سیلاب روان شده در سطح شهر به ایستگاههای مترو هم سرازیر شد و کار به جایی رسید که تقریبا خط چهار متروی تهران از فعالیت باز ایستاد و به این ترتیب موج بزرگ مردمی که به روال همیشگی از یافتن تاکسی در روزهای بارانی عاجز هستند، تردد با مترو را نیز محال یافتند!
ایستگاههای اتوبوس، آبگرفتگی معابر و پیاده روها، زهکشی نشدن آب باران در خیابانها، اتوبونها و غیره، تنها یک نتیجه میتوانند در بر داشته باشند: بیماری شهرسازی در کشورمان که عصاره آن در پایتخت کشورمان به چشم میخورد! اینجاست که مثل سایر بیماریهای واگیردار تهران، هیچ بعید نیست که با یک باران بهاری، سیلاب یک نهر آب در کرج قابلیت خلق فاجعه پیدا کند و یا زیرگذرهای اصفهان از آب مملو شود و یا ترافیک یک شهر کویری را به چالش بکشاند.
متاسفانه واکنشمان به بارندگی شدید در همین حد است! چه در سطح مردم و چه در سطح نهادهای مسئول؛ تخلیه آبهای جمع شده تا دفعه بعدی که سیلاب بیاید!
با این اوصاف، هنگامی که نه قدرت پیش بینی میزان بارندگیها را داریم و نه قادر به مدیریت یک باران شدید هستیم، چگونه میتوانیم داعیه مقابله با حوادث غیر مترقبه را داشته باشیم؟
اطلاعیه بانک مرکزی برای تغییر رمز کارتهای بانکی، موضوع سوء استفاده از کارتها را جدی تر کرده است. در پی آن بسیاری از بانکها به ویژه بانکهای خصوصی با ارسال پیامکهایی به مشتریان خود خواستار تغییر رمز کارت های بانکی خود شده اند.
علاوه بر اطلاعیه بانک مرکزی، بانکهای ملت، کارآفرین، اقتصاد نوین، سامان و برخی دیگر از بانکها پیامکهایی را به مشتریان ارسال و یا اطلاعیه هایی را منتشر کرده اند.
اطلاعیه و پیامکهای بانکها
بانک مرکزی در اطلاعیه ای به دارندگان کارت های اعتباری هشدار داد، در پی بروز برخی شایعات در فضای مجازی و به منظور ارتقای سطح ایمنی، ایجاد محدودیت در دسترسی غیرمجاز در شبکه کارتی کشور و حفاظت مشتریان در مقابل مخاطرات احتمالی ناشی از آن، به بانک های کشور ابلاغ شده ضمن اعلام مراتب به دارندگان کارت هایی که طی چند ماه گذشته رمزخود را تغییر ندادهاند، با مراجعه به خودپردازها یا شعب بانک مربوطه نسبت به تغییر رمز کارت اقدام نمایند.
ضمن پوزش از برخی مشتریان بانکها که ناچار به تغییر اجباری رمز خود هستند، لازم به ذکر است اتخاذ این تمهیدات صرفا به منظور ارتقای سطح ایمنی کارتها صورت پذیرفته و درادامه توصیههای قبلی این بانک و بانک های کشور مبنی بر رعایت نکات ایمنی در خصوص نگهداری و کاربری کارتها به مشتریان اکیدا توصیه میشود، حداقل هر 3 ماه یک بار نسبت به تغییر رمز اول و دوم (اینترنتی) کارت خود اقدام نموده و از قراردادن رمزهای کارت در اختیار اشخاص دیگر تحت هر عنوان جدا اجتناب کنند.
برخی از منابع خبری مطرح می کنند که این اقدامات امنیتی و انتشار اطلاعیه ها در پی موضوع احتمال سوء استفاده از 3 میلیون کارت بانکی توسط فردی صورت گرفته است، اما برخی از مسئولان بانکی مطرح می کنند که انتشار اطلاعیه ها به منظور تغییر رمز کارتهای بانکی موضوع جدیدی نیست و بانکها همواره به مشتریان خود این موضوع را هشدار می دهند.
شرکت "ف.ا" اطلاعات بانکی را لو داد
اطلاعات رسیده نشان میدهد: اطلاعات بانکی از شرکت الکترونیکی "ف. ا" به بیرون درز پیدا کرده است. ماجرا این گونه روایت شده است که در پی اخراج یکی از مدیران این شرکت به دلیل اختلاف با مدیریت، این مدیر دیروز شنبه این اطلاعات بانکی را افشا کرده است تا نشان دهد در این شرکت عدم امنیت اطلاعات و روابط ناصحیح در بخش نظارتی سیستم بانکی وجود داشته است.
بررسی ها حاکی از آن است که در پی این ماجرا، اطلاعات بانکی 10 بانک کشور لو رفته است.
بانک مرکزی معاون فناوری ندارد
این اتفاقات جدی در نظام بانکی کشور در حالی مشتریان بانکی و دارندگان کارتها را نگران کرده است که بانک مرکزی هم اکنون معاون فناوری ارتباطات و اطلاعات ندارد و مشخص نیست در صورت سوء استفاده احتمالی از حساب های بانکی چه کسی پاسخگو است و ضرر و زیان مشتریان را چه کسی تقبل خواهد کرد.
هجوم به خودپردازها
ارتقای امنیت کارتهای بانکی با صدور اطلاعیه و افزایش نگرانی های مردم به موضوعی تبدیل شده است که مسئولان بانک مرکزی به عنوان نهاد ناظر باید پاسخگوی آن باشند و برای افزایش کیفیت کارت ها اقدام نمایند.
مشاهدات حاکی از هجوم مردم به خودپردازهای بانکی برای تغییر رمز کارتهای بانکی است و مردم نگران سوء استفاده از حسابهای خود هستند.
یکی از افرادی که برای برداشت پول به یکی از دستگاه های خودپرداز مراجعه کرده بود به خبرنگار مهر گفت: کارتهای بانکی از اعتبار لازم برخوردار نیستند و نظام بانکی هر چند وقت یکبار باعث نگرانی مردم می شود.
یک مقام آگاه در بانک ملی گفت: این بانک همواره به مشتریان خود حتی از طریق دستگاه های خودپرداز برای تغیر رمز هشدار می دهد و در اطلاع رسانی صحیح به مردم در این زمینه مدعی است.
وی با بیان اینکه تاکنون گزارشی مبنی بر سوء استفاده از کارتهای بانک ملی گزارش نشده است، عنوان کرد: اقدام اخیر بانک مرکزی در پی انتشار اطلاعیه بانک ملی برای جلوگیری از سوء استفاده کارت های بانکی صورت گرفته است.
وی افزود: تغییر دوره ای رمز کارت های بانکی هر دو ماه یکبار به مشتریان توصیه می شود و این رمزها نباید دائمی باشد، بانک مرکزی از مشتریان بانکی بابت تغییر رمز پوزش خواسته است اما این کار باید توسط مشتریان انجام شود.
بانک ملی ایران در اطلاعیه خود در این زمینه آورده است: یکی از حربه های اصلی کلاهبرداران اینترنتی، هدایت کاربران پرداخت های الکترونیکی به سمت سایت های مشابه سایت اصلی و ذخیره کردن اطلاعات شخصی کاربر و سوء استفاده بعدی از این اطلاعات است.
بر این اساس لازم است هنگام استفاده از درگاه های پرداخت الکترونیکی، کاربران از طریق کنترل محتوای آدرس بار ( Address Bar) مرورگر ( Browser) خود مطمئن شوند از پروتکل امن https به جای پروتکل ناامن http استفاده می شود و در عین حال کاربران حتماً از صفحه کلید مجازی موجود در سایت برای ورود اطلاعات بهره برند.
همچنین سیستم های مورد استفاده در تراکنش های مالی، حتماً باید دارای نرم افزارهای ضدویروس (Anti virus) و ضد جاسوسی(Anti Spy) بوده، ضمن اینکه سیستم عامل و نرم افزارهای مذکور باید به روز باشد. کاربران برای پرداخت های الکترونیکی بهتر است از رایانه های شخصی به جای رایانه های موجود در اماکن عمومی و کافی نت ها استفاده کنند.
حفظ اطلاعات محرمانه شخصی کاربری به شرح نام کاربری ( User Name)، کلمه عبور (Password )، رمز دوم کارت و cvv2 و پرهیز از ارسال آنها به صورت نامه الکترونیکی و پیام کوتاه، تعویض فوری کلمه عبور و رمز دوم کارت در صورت افشای عمدی یا غیرعمدی آن ها و تعویض کلمات عبور در فواصل حداکثر یک ماهه از دیگر تأکیدات بانک ملی ایران است.
ضمنا لازم است کاربران در انتخاب کلمه عبور و رمز دوم کارت دقت کافی را داشته باشند، بدین صورت که کلمات عبور به صورت ترکیبی از حروف کوچک و بزرگ و اعداد و علائم مجاز انتخاب شوند.
همچنین روابط عمومی بانک اقتصاد نوین نیز اطلاعیه ای را در این زمینه منتشر کرد. روابط عمومی این بانک صدور اطلاعیه تغییر رمز کارت بانکی را رویه ای عادی و در راستای حفظ امنیت مشتریان می داند و عنوان می کند که هیچ گونه سوء استفاده ای از کارت های این بانک صورت نگرفته است و گزارشی در این زمینه مطرح نشده است.
بانک اقتصادنوین در اطلاعیه ای از مشتریان خود که از خدمات کارت این بانک استفاده میکنند خواست به صورت ادواری نسبت به تغییر رمز کارت خود اقدام کنند. به منظور افزایش ضریب امنیتی توصیه میشود دارندگان انواع کارتهای بانک اقتصادنوین نسبت به تغییر رمز کارتهای خود به صورت ادواری اقدام کنند. مشتریان بانک اقتصادنوین میتوانند با استفاده از دستگاههای خودپرداز این بانک نسبت به تغییر رمز کارتهایشان اقدام کنند.
بانک سامان هم روز گذشته اطلاعیه ای را مبنی بر ارتقا سامانه امنیتی کارت های الکترونیکی منتشر کرد که در این اطلاعیه آورده است: در راستای ارتقا امنیت این کارت ها احتمال دارد که برخی از مشتریان در مراجعه به پایانههای مختلف بانک نتوانند خدمات مورد نیاز خود را دریافت کنند. لذا در صورت مواجهه با چنین شرایطی صرفا با تغییر رمز کارت خود می توانید به راحتی خدمات مورد نیاز خود را دریافت کنید.
122.5 کارت بانکی وجود دارد
تا پایان اسفند سال 90 در مجموع کارتهای بانکی 28 بانک کشور 122 میلیون و 562 هزار و 588 مورد بوده است که از این تعداد، 31 میلیون و 356 هزار و 676 کارت به تهران و 91 میلیون و 205 هزار و 913 کارت به سایر استانها مربوط می شود.